Bestuurdersaansprakelijkheid: betekenis

Een rechtspersoon wordt bestuurd en vertegenwoordigd door het bestuur. Bij de uitoefening van zijn taak, kan een bestuurder beslissingen nemen die met latere kennis toch niet juist bleken. Hierdoor kunnen de rechtspersoon of derden mogelijk schade lijden. In beginsel is de feitelijk bestuurder niet aansprakelijk voor die schade, deze kan alleen worden verhaald op de vennootschap. Het privévermogen van de bestuurder blijft buiten schot.

In uitzonderingsgevallen kan de bestuurder echter wel aansprakelijk worden gehouden voor schade van de rechtspersoon of derden en kan de bestuurder in privé worden aangesproken voor verplichtingen van de vennootschap. Dit noemen we bestuurdersaansprakelijkheid.

Verschil interne en externe bestuurdersaansprakelijkheid

We onderscheiden verschillende soorten bestuurdersaansprakelijkheid:

• Interne bestuurdersaansprakelijkheid
• Externe bestuurdersaansprakelijkheid tegenover derden
• Externe bestuurdersaansprakelijkheid tegenover de curator

Interne bestuurdersaansprakelijkheid: Een bestuurder heeft een verantwoordelijkheid richting de vennootschap. Hij kan intern aansprakelijk zijn voor bijvoorbeeld schade die de onderneming lijdt door toedoen van de bestuurder. Deze vorm van aansprakelijkheid bij bestuurders komt over het algemeen meer voor bij grotere ondernemingen waar het bestuur en het eigendom van de onderneming gescheiden zijn.

Externe bestuurdersaansprakelijkheid tegenover derden: Deze vorm heeft betrekking op de verantwoordelijkheid die de bestuurder heeft tegenover derden. Hierbij kan gedacht worden aan schuldeisers of aandeelhouders van de onderneming. Als deze partijen benadeeld worden door het handelen van de bestuurder, kunnen zij proberen om naast de vennootschap ook de bestuurder privé aansprakelijk te maken.

Externe aansprakelijkheid tegenover de curator: Tenslotte heeft de curator in een faillissement een bijzondere bevoegdheid om een bestuurder aansprakelijk te houden voor het tekort in het faillissement, als de bestuurder aantoonbaar steken heeft laten vallen.

Bestuurdersaansprakelijkheid bij een BV

De regels van bestuurdersaansprakelijkheid gelden voor alle rechtsvormen, dus zowel voor de stichting en de vereniging als de B.V. en de N.V. Bij de B.V. kan een bestuurder dus intern en extern aansprakelijk worden gehouden. Voor het aannemen van een vorm van bestuurdersaansprakelijkheid bij een B.V. is vereist dat de bestuurder zijn taak ‘onbehoorlijk heeft vervuld’ en dat hem een ‘persoonlijk ernstig verwijt’ gemaakt kan worden ten aanzien van die taakvervulling.

Bij alle vormen van aansprakelijkheid geldt samengevat de volgende formule:

onbehoorlijke taakvervulling + persoonlijk ernstig verwijt = B.V. aansprakelijkheid bestuurder

Bestuurdersaansprakelijkheid bij een vereniging

Zoals besproken gelden de regels van bestuurdersaansprakelijkheid voor alle rechtsvormen. Maar: of een bestuurder aansprakelijk is, wordt door de rechter beoordeeld door te kijken naar alle omstandigheden van het geval. Die omstandigheden zijn anders wanneer je als bestuurder van een stichting of vereniging aansprakelijk wordt gehouden, dan wanneer je bestuurder van een B.V. of N.V. bent.

Omstandigheden die een rol spelen bij de beoordeling van aansprakelijkheid van het bestuur bij een vereniging of stichting zijn bijvoorbeeld:

• het doel van een vereniging of stichting;
• op welke wijze deze gefinancierd wordt; en
• of de bestuurder beloond wordt voor zijn bestuurswerk.

De verschillende vormen van aansprakelijkheid die voorkomen bij het bestuur van een vereniging en andere rechtsvormen vragen om een aanpak op maat. Onze ondernemingsrecht advocaten denken graag met u mee over de juiste aanpak die past bij uw situatie.

Overzicht aansprakelijkheid bestuurders

Het gebeurt vaak dat het bestuur van een vennootschap door crediteuren, aandeelhouders, een curator, of de vennootschap zelf verantwoordelijk wordt gehouden voor het gevoerde beleid (of juist het gebrek daaraan). In sommige gevallen is dat terecht, maar soms ook niet. Regelmatig wordt een bestuurder of het gehele bestuur aansprakelijk gesteld met als enige doel het zetten van druk. Het is belangrijk daar adequaat op te reageren.

In de volgende gevallen kunt u te maken krijgen met bestuurdersaansprakelijkheid:

• Hoewel u geen bestuurder meer bent, wordt u door de vennootschap waar u bestuurder was, aangesproken voor uw taakuitoefening als bestuurder;
• U bent bestuurder en een derde – bijvoorbeeld een schuldeiser of aandeelhouder – verwijt u dat u niet juist heeft gehandeld als bestuurder en daardoor aansprakelijk bent als bestuurder;
• U bent bestuurder en uw onderneming verkeert in financiële moeilijkheden en u reageert daar niet adequaat op wat kan leiden tot bestuurlijke aansprakelijkheid;
• U bent bestuurder en uw onderneming is failliet en u wordt door de curator verantwoordelijk gehouden voor uw beleid als bestuurder; of
• U bent schuldeiser of aandeelhouder van een vennootschap waarvan de bestuurder zijn taken niet op juiste wijze vervuld, waardoor u schade lijdt.

Benoeming statutair bestuurder

Statutair bestuurder: Als statutair bestuurder wordt u door een orgaan van de vennootschap benoemd. Bij de oprichting van een BV of NV moeten in de akte van oprichting de eerste bestuurders worden aangewezen. De opvolgende bestuurders worden door de algemene vergadering van aandeelhouders benoemd. In bijzondere gevallen kan ook de Raad van Commissarissen, of een ‘vergadering van houders van aandelen’ de bestuurder(s) benoemen.

Titulair bestuurder: Als titulair bestuurder bent u officieel geen bestuurder van de onderneming. U wordt door uw werkgever benoemd en niet door een orgaan van de vennootschap. U krijgt daarbij de titel ‘bestuurder’ of ‘manager’. Als (niet-statutair) directeur, bestuurder of manager bent u daarom in ieder geval een werknemer van de onderneming. Dat geldt niet altijd voor een statutair bestuurder.

Ontslag statutair bestuurder

Statutair bestuurder: Over het algemeen wordt een statutair directeur van een vennootschap ook aangemerkt als werknemer van die vennootschap. De positie van de statutair directeur is echter anders dan die van de “gewone” werknemer of titulair bestuurder en dan met name op het gebied van de ontslagbescherming. Als statutair bestuurder wordt u namelijk ontslagen door hetzelfde orgaan dat u heeft benoemd.

Titulair bestuurder: Als titulair bestuurder geldt dat u op dezelfde wijze wordt ontslagen als een gewone werknemer.

Ontslag statutair bestuurder stichting

De (statutair) bestuurder van een stichting kan niet ontslagen worden door de aandeelhoudersvergadering, die is er immers niet. Als er bij de stichting een raad van commissarissen of raad van toezicht is aangesteld, heeft dit orgaan vaak de bevoegdheid de stichtingsbestuurder te ontslaan. Ook kunnen er in de statuten of reglementen van een stichting afspraken zijn gemaakt over de mogelijkheid tot het ontslaan van een bestuurder van een stichting. Tenslotte is in bijzondere gevallen de rechtbank bevoegd een bestuurder van een stichting te ontslaan.

Zelf ontslag nemen als statutair directeur

Het nemen van ontslag of neerleggen van je functie als statutair bestuurder kan door het sturen van een ontslagbrief aan de vennootschap te sturen. Het ontslag van een bestuurder hoeft niet te worden aanvaard in een aandeelhoudersvergadering.