Belangrijkste Punten
- Het aantal insolventies wereldwijd zal naar verwachting met +6% toenemen in 2025 en met +3% in 2026, volgens Allianz Trade (2025).
- In Nederland wordt een stijging van +4% in insolventies verwacht in 2025, zo meldt Allianz Trade (2025).
- Wereldwijd komen naar schatting 2,3 miljoen banen direct in gevaar door stijgende insolventies in 2025, volgens Allianz Trade (2025).
- 7% van de Nederlandse bedrijven met vijf of meer werknemers beschouwt hun schulden als problematisch, blijkt uit een enquête van december 2025.
- De EU Insolventieverordening is een cruciaal instrument voor grensoverschrijdende insolventieprocedures binnen de EU, ter bescherming van schuldeisers en debiteuren.
Worstelt u met de complexe juridische aspecten van grensoverschrijdende financiële problemen? Het navigeren door internationaal insolventierecht ondernemingen kan een enorme uitdaging zijn, waarbij de regels van verschillende landen en internationale verordeningen samenkomen. Wij helpen u hier graag doorheen te loodsen, zodat u begrijpt wat uw rechten en plichten zijn wanneer uw onderneming in financiële moeilijkheden raakt over de grens.
Snel Antwoord: Insolventierecht bij internationale ondernemingen regelt grensoverschrijdende financiële moeilijkheden, voornamelijk via de EU Insolventieverordening en nationale wetgeving, om de belangen van schuldeisers en debiteuren in verschillende landen te beheren en te beschermen.
Wat is internationaal insolventierecht en wanneer is het van toepassing?
Internationaal insolventierecht reguleert de afhandeling van faillissementen en herstructureringen wanneer een onderneming activa, schuldeisers of dochterondernemingen in meerdere landen heeft. Het is van toepassing zodra er een grensoverschrijdend element aanwezig is, zoals een hoofdkantoor in het ene land en belangrijke activa in een ander land. Hier komt het concept van het ‘Centre of Main Interests’ (COMI) om de hoek kijken, wat cruciaal is voor het bepalen van de bevoegde rechtbank.
De complexiteit van internationaal insolventierecht ondernemingen ligt in de botsing van verschillende nationale juridische systemen. Elk land heeft immers zijn eigen regels voor faillissement en herstructurering. Maar wat als uw bedrijf zowel in Nederland als in Duitsland actief is en in financiële problemen komt? Dan is de vraag welke rechtbank bevoegd is om de procedure te openen en welk recht van toepassing is. Dit is waar de EU Insolventieverordening een belangrijke rol speelt.
In de praktijk zien we vaak dat ondernemingen proberen hun COMI te verplaatsen om zo onder een gunstiger insolventierechtelijk regime te vallen. De Interedil-zaak (CJEU 20 oktober 2011, C-396/09) is hiervan een bekend voorbeeld, waarbij een bedrijf zijn statutaire zetel van Italië naar Engeland verplaatste. Dit onderstreept hoe strategisch het bepalen van het COMI kan zijn.
Het belang van het comi bij internationaal insolventierecht ondernemingen
Het COMI, ofwel het centrum van de voornaamste belangen, is de plaats waar de debiteur op reguliere wijze het beheer van zijn belangen uitoefent en die voor derden kenbaar is. Dit is geen abstract concept; het is de hoeksteen van grensoverschrijdende insolventieprocedures binnen de EU. Als het COMI in Nederland ligt, zal de Nederlandse rechter bevoegd zijn om de hoofdinsolventieprocedure te openen.
* Het COMI wordt vermoed de plaats van de statutaire zetel te zijn, tenzij het tegendeel bewezen kan worden.
* De vaststelling van het COMI is cruciaal, want dit bepaalt welk land de primaire insolventieprocedure mag voeren.
* Een verkeerde vaststelling kan leiden tot juridische conflicten en vertragingen, wat de afwikkeling van het faillissement bemoeilijkt.
De rol van de eu insolventieverordening bij internationale ondernemingen
De EU Insolventieverordening is de ruggengraat van internationaal insolventierecht ondernemingen binnen de Europese Unie en heeft als doel grensoverschrijdende insolventieprocedures te stroomlijnen. Deze verordening zorgt ervoor dat een insolventieprocedure die in één EU-lidstaat is geopend, automatisch in andere lidstaten wordt erkend, wat de efficiëntie aanzienlijk verhoogt. Voorheen was het vaak een chaos van conflicterende procedures.
De verordening voorkomt dat schuldeisers in verschillende landen afzonderlijke procedures moeten starten, wat de kosten en de complexiteit drastisch zou verhogen. De nieuwe Insolventierichtlijn is een concrete stap vooruit voor iedere curator die te maken krijgt met een faillissement met internationale dimensies, volgens Wijn & Stael Advocaten (2026). Dit is een belangrijke verbetering voor de afwikkeling van grensoverschrijdende faillissementen.
Hoe de eu insolventieverordening werkt
De kern van de EU Insolventieverordening is het principe van één hoofdprocedure in de lidstaat waar het COMI van de debiteur zich bevindt. Deze hoofdprocedure heeft een universele werking en omvat alle activa van de debiteur, ongeacht waar deze zich bevinden. Dit betekent dat een curator die in Nederland is aangesteld, bevoegd is om activa in bijvoorbeeld België of Frankrijk te beheren.
Naast de hoofdprocedure zijn er ook secundaire procedures mogelijk. Deze kunnen worden geopend in andere lidstaten waar de debiteur een ‘vestiging’ heeft. Een vestiging is elke plaats van bedrijfsuitoefening waar de debiteur op niet-duurzame basis een economische activiteit uitoefent met menselijke middelen en goederen. Deze secundaire procedures zijn beperkt tot de activa die zich in die specifieke lidstaat bevinden en moeten coördineren met de hoofdprocedure.
* De EU Insolventieverordening vergemakkelijkt de erkenning van gerechtelijke beslissingen over insolventie.
* Het bevordert een efficiënte afwikkeling van grensoverschrijdende faillissementen.
* De verordening reguleert ook de internationale herstructurering van ondernemingen, niet alleen liquidatie.
Wat zijn de gevolgen van een faillissement voor een internationale onderneming?
De gevolgen van een faillissement voor een internationale onderneming zijn verstrekkend en complex, omdat ze niet alleen de activa en schulden beïnvloeden, maar ook de werkgelegenheid en de reputatie over de grenzen heen. Wereldwijd worden naar verwachting 2,3 miljoen banen direct bedreigd door stijgende insolventies in 2025, een stijging van 120.000 ten opzichte van 2024, volgens Allianz Trade (2025). Dit toont de enorme maatschappelijke impact.
Een faillissement van een internationale onderneming kan leiden tot ingewikkelde juridische gevechten over de jurisdictie en de toepassing van verschillende nationale wetten. Dit is waar de expertise van een specialist in internationaal insolventierecht ondernemingen onmisbaar wordt. Zonder dit kan een bedrijf in een moeras van bureaucratie en conflicterende claims terechtkomen.
Schuldeisersrechten en grensoverschrijdende faillissementen
De rechten van schuldeisers kunnen aanzienlijk verschillen per jurisdictie. Dit is een van de grootste uitdagingen bij een grensoverschrijdend faillissement. Een schuldeiser in land A kan andere preferenties of zekerheidsrechten hebben dan een schuldeiser in land B. Mijn ervaring leert dat dit vaak leidt tot frustratie en vertragingen, omdat partijen niet gewend zijn aan de juridische nuances van andere landen.
De EU Insolventieverordening probeert dit te harmoniseren, maar nationale wetten blijven een rol spelen, vooral bij secundaire procedures. Dit betekent dat curatoren en schuldeisers zich moeten verdiepen in de specifieke regels van elk land waar activa of schuldeisers zijn gevestigd. Het is een delicate balans tussen uniformiteit en nationale soevereiniteit.
* De rangorde van schuldeisers kan per land verschillen, wat de uitkering bemoeilijkt.
* Internationaal curatorenrecht is essentieel voor het effectief innen en distribueren van activa.
* De Wet homologatie onderhands akkoord (WHOA) biedt in Nederland mogelijkheden voor herstructurering, ook met een internationale dimensie. Een evaluatierapport over de WHOA werd in december 2023 gepubliceerd door de Universiteit van Groningen en Universiteit Leiden.
Nationale insolventieprocedures versus internationale harmonisatie
Nationale insolventieprocedures variëren sterk tussen landen, zelfs binnen de EU, ondanks de harmonisatie-inspanningen van de EU Insolventieverordening. Hoewel de verordening de erkenning van procedures regelt, blijven de inhoudelijke regels van het insolventierecht — zoals de gronden voor faillissement, de bevoegdheden van de curator en de rechten van schuldeisers — primair nationale aangelegenheden. Dit is waar het begrip internationaal insolventierecht ondernemingen echt diepgang krijgt.
De verschillen kunnen aanzienlijk zijn. Denk aan de duur van procedures, de kosten, de mogelijkheden voor herstructurering versus liquidatie, en de mate van invloed die schuldeisers hebben. Dit creëert een complexe puzzel voor ondernemingen die internationaal opereren en in financiële problemen komen.
De uitdagingen van harmonisatie
Het harmoniseren van insolventierecht op internationaal niveau is een immense taak. Dr. Arpi Karapetian, assistent-professor aan de Faculteit Rechtsgeleerdheid van de Rijksuniversiteit Groningen, doet onderzoek naar de vraag of de inhoud van diverse insolventieprocedures moet worden afgestemd om strategische voordelen en onrechtvaardige uitkomsten voor belanghebbenden te voorkomen. Dit onderstreept de academische en praktische relevantie van dit vraagstuk.
Een van de grootste uitdagingen is het vinden van een gemeenschappelijke basis die rekening houdt met de juridische tradities en economische realiteiten van verschillende landen. Wat in het ene land als rechtvaardig wordt beschouwd, kan in een ander land anders worden ervaren. Dit is waar een diplomatieke aanpak, zelfs in juridische zin, noodzakelijk is.
* De WHOA is een Nederlands voorbeeld van een insolventieprocedure internationaal die deels grensoverschrijdende herstructurering faciliteert.
* De scheepvaartindustrie is een sector waar insolventies inherent internationaal zijn, door de mobiele aard van schepen en complexe eigendomsstructuren.
* Specialisten in internationaal insolventierecht ondernemingen zijn schaars, volgens Legal Houdini.
Praktische stappen bij grensoverschrijdende insolventie: wat te doen?
Als uw internationale onderneming te maken krijgt met financiële moeilijkheden, is snel en strategisch handelen cruciaal. De eerste stap is altijd het inwinnen van gespecialiseerd juridisch advies. U heeft immers te maken met internationaal insolventierecht ondernemingen, wat een vak apart is.
Wat de meeste mensen missen, is dat de timing van cruciaal belang is. Wachten tot de problemen onhoudbaar zijn, beperkt uw opties drastisch. Een december 2025 enquête onder Nederlandse bedrijven met vijf of meer werknemers liet zien dat 7% hun schulden als problematisch beschouwt, en bijna 4% denkt minder dan een jaar te kunnen overleven onder de huidige economische omstandigheden. Dat is een wake-up call om proactief te zijn.
Een stappenplan voor internationale insolventie
Wees voorbereid. Dat is de korte samenvatting. Hier zijn enkele praktische stappen die u kunt overwegen:
1. Bepaal het COMI: Dit is de allerbelangrijkste eerste stap. Waar bevindt het centrum van de voornaamste belangen van uw onderneming zich? Dit bepaalt welke rechtbank bevoegd is voor de hoofdprocedure.
2. Inventariseer activa en schulden: Breng alle activa en schulden in kaart, inclusief die in het buitenland. Denk aan onroerend goed, intellectueel eigendom, bankrekeningen en vorderingen.
3. Identificeer schuldeisers: Maak een lijst van alle schuldeisers, zowel nationaal als internationaal, en hun respectievelijke zekerheidsrechten.
4. Raadpleeg een specialist: Een advocaat met expertise in internationaal faillissementsrecht kan u adviseren over de beste strategie, of dit nu herstructurering is (zoals via de WHOA) of liquidatie.
5. Communiceer proactief: Houd contact met belangrijke stakeholders, zoals banken, grote schuldeisers en werknemers, om onrust te minimaliseren.
De impact van niet-eu landen en brexit op internationaal insolventierecht
De situatie wordt nog complexer wanneer niet-EU landen betrokken zijn, of na de Brexit. De EU Insolventieverordening is immers alleen van toepassing binnen de lidstaten van de Europese Unie. Dit betekent dat voor landen buiten de EU, zoals de Verenigde Staten, China of het Verenigd Koninkrijk na de Brexit, de erkenning van insolventieprocedures afhangt van nationale wetgeving en internationale verdragen, niet van de EU-verordening. Dit is een cruciale overweging voor elke onderneming die wereldwijd opereert en zich bezighoudt met internationaal insolventierecht ondernemingen.
De gevolgen van Brexit zijn hierbij een goed voorbeeld. Waar voorheen de Britse insolventieprocedures automatisch werden erkend binnen de EU, is dit nu niet meer het geval. Dit heeft geleid tot extra complexiteit en onzekerheid voor bedrijven die zowel in de EU als in het VK actief zijn.
Omgaan met niet-eu jurisdicties
Wanneer een niet-EU land betrokken is, moet u zich verdiepen in het conflictenrecht van de betrokken jurisdicties. Er zijn geen universele regels die de erkenning van faillissementen buiten de EU standaardiseren. Dit betekent dat elke zaak afzonderlijk moet worden beoordeeld, vaak met aanzienlijke juridische kosten en tijdsbesteding.
* Het Uniform Commercial Code (UCC) in de VS kan bijvoorbeeld relevant zijn voor de erkenning van zekerheidsrechten.
* Internationale verdragen, zoals het UNCITRAL Model Law on Cross-Border Insolvency, kunnen een kader bieden, maar deze zijn niet universeel geratificeerd.
* Voor ondernemingen die handelen met niet-EU landen, is een grondige kennis van grensoverschrijdend faillissement essentieel.
Veelgestelde vragen
Wat is het insolventierecht?
Het insolventierecht is het geheel van juridische regels dat van toepassing is wanneer een persoon of onderneming niet langer aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen. Het regelt procedures zoals faillissement en surseance van betaling, met als doel een ordelijke afwikkeling van schulden en de bescherming van schuldeisersbelangen. In Nederland wordt een stijging van +4% in insolventies verwacht in 2025, volgens Allianz Trade (2025), wat het belang van dit rechtsgebied onderstreept. Het helpt zowel schuldeisers als debiteuren om in een moeilijke financiële situatie duidelijkheid te krijgen over de te volgen stappen.
Wanneer is het insolventierecht van toepassing?
Insolventierecht is van toepassing zodra een debiteur is opgehouden te betalen en meerdere schuldeisers onbetaald laat. Het insolventierecht kan ook van toepassing zijn in een eerder stadium, bijvoorbeeld bij een dreigend faillissement, door middel van herstructureringsprocedures zoals de WHOA in Nederland. De trend van stijgende insolventies, met een verwachte wereldwijde toename van +6% in 2025, volgens Allianz Trade (2025), maakt het tijdig herkennen van deze situatie cruciaal. Het is belangrijk om niet te wachten tot het te laat is, maar proactief juridisch advies in te winnen.
Wat is een insolventieprocedure?
Een insolventieprocedure is een juridisch proces dat wordt ingezet wanneer een debiteur zijn schulden niet meer kan betalen, zoals een faillissement of een surseance van betaling. Het doel is om de activa van de debiteur te beheren en te verdelen onder de schuldeisers, of om een herstructurering mogelijk te maken. Deze procedures zijn fundamenteel voor het internationaal insolventierecht ondernemingen. Zo wordt getracht een eerlijke en efficiënte afwikkeling te waarborgen voor alle betrokken partijen.
Wat zijn de gevolgen van een faillissement voor een onderneming?
De gevolgen van een faillissement voor een onderneming zijn ingrijpend en leiden vaak tot liquidatie, verlies van controle over de activa en het beëindigen van de bedrijfsvoering. Daarnaast heeft het faillissement ook gevolgen voor de bestuurders, die onder bepaalde omstandigheden persoonlijk aansprakelijk kunnen worden gesteld, zoals uiteengezet in ons artikel over Insolventierecht voor bestuur en toezicht. Het is een proces dat zorgvuldige juridische begeleiding vereist om de schade te beperken.
Welke rol speelt de eu insolventieverordening bij internationale ondernemingen?
De EU Insolventieverordening speelt een cruciale rol bij internationale ondernemingen door de erkenning van insolventieprocedures binnen de Europese Unie te harmoniseren. Het bepaalt welke rechtbank bevoegd is (op basis van het COMI) en zorgt ervoor dat een procedure die in één lidstaat is geopend, in andere lidstaten wordt erkend. Deze verordening is de hoeksteen van het internationaal insolventierecht ondernemingen binnen de EU, waardoor grensoverschrijdende faillissementen efficiënter kunnen worden afgehandeld en de rechten van schuldeisers beter worden beschermd.
Het navigeren door de complexiteit van internationaal insolventierecht ondernemingen is geen eenvoudige opgave. Het vereist een diepgaand begrip van zowel nationale wetgeving als internationale verordeningen, zoals de EU Insolventieverordening. Wij begrijpen dat u als ondernemer behoefte heeft aan duidelijkheid en concrete stappen in tijden van financiële onzekerheid. Ons team van Amice Advocaten, met onze jarenlange ervaring in ondernemingsrecht en internationale vraagstukken, staat klaar om u te adviseren en te begeleiden bij grensoverschrijdende insolventieprocedures. Neem contact met ons op via info@amice-advocaten.nl of bel ons op 0302300230 voor gespecialiseerd advies dat uw belangen over de grens beschermt.